Mỏ bạc Iwami Ginzan: Dấu ấn Di sản Thế giới giữa vùng núi Shimane

Hơn bốn thế kỷ trước, giữa những dãy núi xanh của tỉnh Shimane, Nhật Bản, một khu mỏ bạc đã từng đóng vai trò quan trọng trong lịch sử kinh tế và thương mại của khu vực. Đó chính là Iwami Ginzan, nơi từng sản xuất lượng bạc lớn và góp phần kết nối Nhật Bản với các tuyến giao thương quốc tế. Ngày nay, nơi đây không còn tiếng khai thác mà thay vào đó là những con đường cổ, hầm mỏ và thị trấn Omori mang đậm dấu ấn thời gian. Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2007, mỏ bạc trở thành điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích lịch sử và văn hóa Nhật Bản. Nếu bạn đang tìm kiếm một hành trình khác biệt trong tour Nhật Bản, Iwami Ginzan chắc chắn là một điểm đến không nên bỏ qua.

Từ mỏ bạc thịnh vượng đến Di sản Thế giới Iwami Ginzan

Iwami Ginzan bắt đầu phát triển mạnh từ thế kỷ XVI, khi hoạt động khai thác bạc tại vùng núi Shimane ngày càng mở rộng. Với giá trị kinh tế từ nguồn bạc, khu mỏ từng trở thành đối tượng tranh giành của các thế lực trong thời kỳ Chiến Quốc. Đến đầu thế kỷ XVII, Iwami Ginzan được Mạc phủ Tokugawa quản lý. Trong giai đoạn này, kỹ thuật haifuki-ho được áp dụng để tinh luyện bạc, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nguồn bạc từ Iwami Ginzan không chỉ được sử dụng trong Nhật Bản mà còn tham gia vào mạng lưới giao thương với các khu vực ở Đông Á. Hoạt động khai thác phát triển cũng kéo theo sự hình thành của các khu dân cư, tuyến đường vận chuyển và những công trình gắn với đời sống của cộng đồng quanh khu mỏ.

Sau nhiều thế kỷ hoạt động, việc khai thác bạc tại Iwami Ginzan chấm dứt vào năm 1923. Những dấu tích của khu mỏ, các tuyến đường, khu dân cư và cảnh quan liên quan được bảo tồn qua thời gian. Năm 2007, Iwami Ginzan được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, ghi nhận giá trị lịch sử và văn hóa của khu mỏ bạc cùng cảnh quan hình thành xung quanh.

Nên đến Iwami Ginzan vào thời điểm nào?

Với một nơi mà phần lớn thời gian được dành cho đi bộ giữa vùng núi, mùa xuân và mùa thu là hai khoảng thời gian dễ chịu để khám phá hầm mỏ. Từ tháng 3 đến tháng 5, nhiệt độ ban ngày thường chuyển dần từ khoảng 10°C lên trên 20°C, cây cối quanh thung lũng bắt đầu xanh trở lại và hoa anh đào xuất hiện vào khoảng đầu mùa. Sang tháng 10 và tháng 11, cái nóng mùa hè đã dịu xuống, nhiệt độ phổ biến khoảng 12-23°C. Đây cũng là lúc sắc vàng, cam và đỏ của mùa lá đỏ Nhật Bản bắt đầu xuất hiện giữa vùng núi, làm những con đường quanh khu mỏ và phố Omori có thêm màu sắc.

Mùa hè đưa vùng núi vào thời điểm xanh nhất trong năm, nhưng nhiệt độ bên ngoài thường lên khoảng 25-32°C cùng độ ẩm khá cao. Sau quãng đường đi bộ dưới trời nóng, bước vào Ryugenji Mabu sẽ cảm nhận rõ sự chênh lệch khi không khí trong hầm mát hơn đáng kể. Đến mùa đông, nhiệt độ xuống khoảng 2-10°C, lượng khách thưa hơn và khung cảnh cũng trở nên tĩnh lặng, đổi lại thời tiết lạnh hoặc tuyết rơi ảnh hưởng đến việc di chuyển. Nếu muốn dành nhiều thời gian ngoài trời mà không gặp cái nóng gay gắt hay thời tiết quá lạnh, khoảng tháng 4-5 và tháng 10-11 sẽ thuận tiện hơn.

Đến Iwami Ginzan nên tham quan và trải nghiệm gì?

Iwami Ginzan không chỉ có những đường hầm từng được sử dụng để khai thác bạc. Trong khu di sản, du khách có thể bắt đầu từ Trung tâm Di sản Thế giới để tìm hiểu lịch sử khu mỏ, sau đó đi bộ qua phố Omori, đạp xe về phía khu mỏ cũ và khám phá những công trình gắn với đời sống tinh thần của cộng đồng địa phương. Nếu có đủ thời gian, nên dành ít nhất nửa ngày để kết hợp nhiều điểm thay vì chỉ ghé một địa điểm.

Trung tâm Di sản Thế giới Iwami Ginzan

Trung tâm Di sản Thế giới Iwami Ginzan là điểm nên ghé trước khi đi sâu vào khu mỏ, đặc biệt với những du khách lần đầu tìm hiểu về địa danh này. Giúp người tham quan hiểu được vì sao một khu mỏ bạc cũ lại có giá trị lịch sử và văn hóa lớn đến mức được UNESCO công nhận. Thay vì chỉ tập trung vào hiện vật, trung tâm sử dụng mô hình, hình ảnh, video, bản sao và các hiện vật khai quật để tái hiện lịch sử cũng như hoạt động khai khoáng.

Không gian trưng bày được chia thành 4 khu chính. Khu thứ nhất giới thiệu vị trí của Iwami Ginzan trong lịch sử thế giới. Khu thứ hai tập trung vào lịch sử hình thành khu mỏ và các kỹ thuật khai khoáng. Khu thứ ba giới thiệu những hoạt động khảo sát, nghiên cứu về mỏ bạc. Còn khu thứ tư giúp du khách hiểu về toàn bộ di tích và cảnh quan văn hóa hình thành xung quanh khu mỏ. Đặc biệt, trung tâm có hệ thống nội dung trực quan giúp người xem hình dung những khu vực khó tiếp cận ngoài thực tế. Một số chương trình VR Ginzan còn tái hiện các khu vực trong lòng núi và những đoạn hầm không mở cửa tham quan thông thường, qua đó giúp du khách có thêm góc nhìn về quy mô và hoạt động khai thác bạc.

• Vị trí: 1597-3 I, Omori-cho, Oda, Shimane

• Thời gian hoạt động: 8:30-18:00

• Giá vé tham khảo: Khoảng 300 - 400 yên/người (~50.000 - 67.000 VNĐ) 

Thị trấn Omori với những mái ngói Sekishu đỏ nâu

Nếu Ryugenji Mabu cho thấy trực tiếp dấu tích của hoạt động khai thác bạc, thì phố cổ Omori lại giúp du khách hình dung cuộc sống từng hình thành xung quanh khu mỏ. Khu phố phát triển cùng Iwami Ginzan và vẫn lưu giữ nhiều công trình mang dấu ấn của thời kỳ khai khoáng. Đây cũng là một trong những khu vực nên dành thời gian đi bộ thay vì chỉ ghé qua để chụp ảnh.

Điểm dễ nhận thấy khi khám phá Omori là những ngôi nhà truyền thống với mái ngói Sekishu đặc trưng của vùng Shimane. Dọc tuyến phố còn có các công trình lịch sử như nhà Kumagai và nhà Kawashima, bên cạnh những cửa hàng, xưởng thủ công và không gian sinh hoạt được duy trì trong khu phố. Du khách có thể dành thời gian đi bộ chậm qua khu phố, kết hợp ghé các công trình lịch sử và cửa hàng địa phương. Cách tham quan này phù hợp để cảm nhận rõ hơn mối liên hệ giữa khu dân cư, hoạt động khai khoáng và đời sống của cộng đồng Iwami Ginzan thay vì chỉ tập trung vào những đường hầm khai thác.

Đạp xe từ Omori vào vùng mỏ cũ

Từ phố cổ Omori, du khách có thể tiếp tục hành trình về phía khu mỏ cũ bằng xe đạp. Quãng đường khoảng 2 km, đi qua khu vực có cảnh quan núi rừng và những dấu tích gắn với lịch sử khai thác bạc của Iwami Ginzan. So với việc chỉ đi bộ toàn tuyến, đạp xe giúp hành trình giữa khu phố và khu mỏ thuận tiện hơn, đặc biệt khi muốn kết hợp nhiều điểm tham quan trong cùng một ngày.

Tuyến này phù hợp để kết nối phần tham quan phố cổ với khu vực khai khoáng. Sau khi khám phá Omori, du khách có thể đạp xe về phía khu mỏ, sau đó tiếp tục tham quan Ryugenji Mabu để tận mắt tìm hiểu dấu tích của hoạt động khai thác bạc dưới lòng núi.

Hầm mỏ Ryugenji Mabu

Ryugenji Mabu là một trong những điểm tham quan giúp du khách trực tiếp nhìn thấy dấu tích của hoạt động khai thác bạc tại Iwami Ginzan. Khác với việc chỉ tìm hiểu lịch sử qua hiện vật và mô hình tại Trung tâm Di sản Thế giới, khi vào đường hầm, bạn có thể quan sát không gian khai khoáng trong lòng núi và những dấu vết còn lại từ quá trình đào quặng bằng phương pháp thủ công. 

Hệ thống Ryugenji Mabu có tổng chiều dài khoảng 600 m, nhưng chỉ một phần được mở cho khách tham quan. Không gian bên trong khá hẹp và nhiệt độ duy trì khoảng 12–13°C, tạo cảm giác mát lạnh rõ rệt ngay cả khi thời tiết bên ngoài nóng. Đây cũng là lý do Ryugenji Mabu phù hợp để kết hợp sau khi tham quan phố cổ Omori và tuyến đường về khu mỏ cũ. Thay vì chỉ quan sát các công trình bên ngoài, du khách có thể tiếp tục đi sâu vào khu vực khai thác để hình dung rõ hơn điều kiện làm việc của những người từng khai bạc tại đây.

• Vị trí: 183 Ni, Omori-cho, Oda, Shimane

• Thời gian hoạt động: 9:00-17:00

• Giá vé tham khảo: Khoảng 250 - 500 yên/người (~42.000 - 83.000 VNĐ) 

Chùa Rakanji và 500 tượng La Hán trong hang đá

Chùa Rakanji được xây dựng vào thế kỷ XVIII và gắn với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng từng sinh sống quanh mỏ bạc Iwami Ginzan. Ngôi chùa có quy mô nhỏ, nép bên sườn núi với không gian khá tĩnh lặng. Phía đối diện chùa là dòng nước cùng những cây cầu đá cong dẫn sang khu hang Gohyaku Rakan, nơi lưu giữ một trong những hình ảnh đặc biệt nhất của khu di sản. 

Bước qua những cây cầu đá, các hang nhỏ dần hiện ra với khoảng 500 tượng La Hán được đặt thành từng nhóm bên trong. Mỗi pho tượng lại có một dáng vẻ riêng, từ nét mặt, tư thế ngồi đến cách nghiêng đầu hay đặt tay. Có vị mỉm cười, có vị trầm ngâm, có tượng cúi đầu với hai tay đặt trước người. Giữa hàng trăm gương mặt bằng đá ấy còn lưu truyền câu chuyện rằng mỗi người đều có thể tìm thấy một vị La Hán mang nét giống mình hoặc người thân quen. Nghe câu chuyện ấy rồi, người ta lại muốn nán thêm trước từng cửa hang, nhìn qua hàng trăm gương mặt và thử tìm xem đâu là pho tượng mang nét quen thuộc.

• Vị trí: 804 I, Omori-cho, Oda, Shimane

• Thời gian hoạt động: 9:00-17:00

• Giá vé tham khảo: Khoảng 300 - 500 yên/người (~50.000 - 83.000 VNĐ) 

Nghe tiếng “rồng gầm” dưới mái đền Kigami

Một trong những trải nghiệm thú vị tại đền Kigami là thử nghe “naki-ryu”, thường được gọi là hiện tượng “rồng gầm”. Bên dưới bức tranh hình rồng trên trần đền có một không gian tạo hiệu ứng âm thanh đặc biệt. Khi đứng đúng vị trí và vỗ tay, âm thanh vọng lại tạo thành tiếng ngân kéo dài, khiến người nghe liên tưởng đến tiếng rồng.

Điểm thú vị của Kigami nằm ở chính sự kết hợp giữa kiến trúc, hội họa và hiệu ứng âm thanh. Đây cũng là một trải nghiệm khác với việc khám phá đường hầm Ryugenji Mabu hay phố cổ Omori, giúp hành trình tại Iwami Ginzan có thêm một điểm tham quan mang tính trải nghiệm. Trải nghiệm này không cần thiết bị đặc biệt và chỉ mất vài phút, nên có thể dễ dàng kết hợp trong lịch trình tham quan Iwami Ginzan. Nếu ghé Kigami, bạn có thể thử vỗ tay tại khu vực được chỉ dẫn để cảm nhận hiệu ứng âm thanh này thay vì chỉ tham quan không gian bên ngoài.

Dừng chân thưởng thức ẩm thực vùng Iwami

Ẩm thực quanh Iwami Ginzan mang nhiều nét đặc trưng của tỉnh Shimane, từ những món mì làm từ kiều mạch đến các món ăn tận dụng nguyên liệu của vùng biển và miền núi phía tây tỉnh. Sau vài giờ đi bộ quanh khu di sản, đây cũng là lúc bữa ăn trở thành một phần thú vị của chuyến đi, nhất là khi nhiều món địa phương vẫn giữ cách chế biến và thưởng thức khá riêng.

Thưởng thức Izumo soba theo kiểu warigo

Izumo soba là một trong những món mì nổi tiếng của tỉnh Shimane. Sợi mì được làm từ kiều mạch, có màu sẫm và hương vị đặc trưng hơn so với nhiều loại soba thông thường. Một cách thưởng thức phổ biến là warigo soba, trong đó mì được phục vụ trong những hộp tròn xếp chồng lên nhau, ăn cùng nước chấm và các loại gia vị đi kèm.

Nếu lịch trình Iwami Ginzan kết hợp tham quan nhiều điểm trong ngày, soba là lựa chọn khá thuận tiện cho một bữa ăn nhanh, gọn trước khi tiếp tục di chuyển.

Iwami Kagura meshi - nhóm món ăn đặc sản vùng Iwami

Sau khi tham quan Iwami Ginzan, du khách có thể thử các món ăn đặc trưng của vùng Iwami. Một trong những nhóm ẩm thực được giới thiệu tại địa phương là Iwami Kagura Meshi, tập hợp nhiều món được chế biến từ nguyên liệu và đặc sản của vùng.

Tùy nhà hàng, du khách có thể bắt gặp các món cơm hải sản như Ebisu-don, các món sử dụng thịt địa phương như Orochi-don hoặc món nướng trên ngói Sekishu. Vì Iwami Kagura Meshi không phải một món ăn duy nhất nên thực đơn và cách chế biến sẽ khác nhau giữa các địa điểm.

Hướng dẫn di chuyển đến Iwami Ginzan

Từ Việt Nam chưa có chuyến bay thẳng đến khu vực Iwami Ginzan, nên Tokyo và Osaka thường là hai điểm trung chuyển thuận tiện. Sau khi đến Nhật Bản, du khách nối chuyến nội địa đế sân bay Izumo Enmusubi ở Shimane, rồi đi xe buýt sân bay về Izumoshi hoặc Matsue. Từ đây, hành trình tiếp tục bằng tàu JR đến ga Oda-shi và xe buýt địa phương thêm khoảng 25-30 phút để tới Omori, khu vực thuận tiện để bắt đầu tham quan hầm mỏ bạc. Với lịch trình qua nhiều thành phố, JR Pass giúp tiết kiệm chi phí và thuận tiện hơn khi sử dụng nhiều chặng tàu JR. Riêng chặng xe buýt vào khu di sản cần mua vé riêng.

Xem thêm: Yabusame là gì? Khám phá nghệ thuật cưỡi ngựa bắn cung Nhật Bản

Những điều cần biết trước khi khám phá Iwami Ginzan

Phạm vi Iwami Ginzan trải rộng từ khu dân cư Omori đến vùng mỏ sâu hơn trong thung lũng, vì thế một ngày tham quan thường có khá nhiều quãng đi bộ và di chuyển giữa các điểm. Thời gian, trang phục và phương tiện cũng cần tính trước một chút, đặc biệt với những ai dự định vào Ryugenji Mabu hoặc khám phá nhiều điểm trong cùng ngày. Một vài lưu ý dưới đây sẽ giúp bạn chủ động hơn trong lịch trình:

• Dành ít nhất nửa ngày: Riêng Omori, khu mỏ và Ryugenji Mabu đã cần khá nhiều thời gian di chuyển. Một ngày sẽ thoải mái hơn nếu muốn ghé thêm chùa Rakanji, đền Kigami và dừng lại ăn uống, mua sắm.

• Ưu tiên giày dễ đi bộ: Đường quanh khu di sản có những đoạn dốc và kéo dài qua vùng núi. Giày thể thao hoặc giày có độ bám tốt sẽ thuận tiện hơn để đi bộ nhiều.

• Mang thêm áo khoác mỏng khi vào Ryugenji Mabu: Nhiệt độ trong hầm duy trì khoảng 12-13°C quanh năm, nên ngay cả vào mùa hè, cảm giác bên trong vẫn khá lạnh so với bên ngoài.

• Cân nhắc thuê xe đạp điện: Quãng đường từ Omori về phía khu mỏ có một số đoạn lên dốc. Xe đạp điện giúp giữ sức mà vẫn có thời gian dừng lại ngắm cảnh dọc đường.

• Kiểm tra giờ mở cửa và lịch xe buýt: Xe buýt giữa Oda-shi và khu di sản không chạy dày như ở các thành phố lớn. Nên xem trước chuyến về, đồng thời kiểm tra giờ hoạt động của Ryugenji Mabu và các điểm tham quan để tránh phải chờ lâu.

Iwami Ginzan không chỉ là một khu mỏ bạc cũ mà còn là một quần thể di sản lưu giữ dấu tích của hoạt động khai khoáng, đời sống cư dân và cảnh quan văn hóa hình thành qua nhiều thế kỷ. Một hành trình tại đây có thể bắt đầu từ Trung tâm Di sản Thế giới, tiếp tục khám phá phố cổ Omori, đạp xe về khu mỏ và trực tiếp tham quan hầm Ryugenji Mabu.

Nếu muốn tìm một điểm đến khác với những thành phố du lịch quen thuộc của Nhật Bản, Iwami Ginzan là lựa chọn đáng cân nhắc để tìm hiểu thêm về lịch sử và văn hóa vùng Shimane. Du khách có thể kết hợp Iwami Ginzan với các điểm đến khác trong lịch trình của Saigontimes Travel để có hành trình khám phá đa dạng hơn.