Hatsumode - Khám phá phong tục viếng đền đầu năm của người Nhật

Không chỉ nổi tiếng với hoa anh đào, ẩm thực và các công trình văn hóa lâu đời, đất nước còn sở hữu nhiều phong tục truyền thống đặc sắc trong dịp năm mới. Trong hành trình đi tour Nhật Bản, Hatsumode là một trải nghiệm văn hóa được nhiều du khách quan tâm. Đây là phong tục viếng đền, chùa đầu năm để cầu bình an, sức khỏe và may mắn cho chặng đường phía trước. Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, hoạt động này còn phản ánh đời sống tinh thần và những giá trị văn hóa đã được người Nhật gìn giữ qua nhiều thế hệ. Hãy cùng tìm hiểu về ý nghĩa, lịch sử, các hoạt động đặc trưng và kinh nghiệm tham gia Hatsumode khi du lịch Nhật Bản qua bài viết dưới đây.

Trải nghiệm phong tục viếng đền chùa đầu năm của người Nhật

Hatsumode là gì?

Hatsumode là chuyến viếng thăm đền Thần đạo hoặc chùa Phật giáo đầu tiên trong năm, đây chính là một phong tục của người dân Nhật Bản vào mỗi dịp năm mới. Hoạt động truyền thống diễn ra chủ yếu trong những ngày đầu tiên trong năm, khi mọi người đến các địa điểm linh thiêng để cầu mong sức khỏe, bình an, tài lộc và những điều tốt đẹp cho chặng đường phía trước. Không chỉ mang màu sắc tín ngưỡng, nghi lễ này còn tạo nên bầu không khí rộn ràng của mùa xuân, thu hút hàng triệu người tham gia trên khắp Nhật Bản. 

Bên cạnh việc dâng lễ và cầu nguyện, du khách còn có cơ hội trải nghiệm nhiều nét văn hóa đặc sắc như rút quẻ Omikuji, mua bùa may mắn Omamori hay viết điều ước lên bảng gỗ Ema. Chính sự kết hợp giữa truyền thống tâm linh và đời sống hiện đại đã giúp hoạt động đầu năm này trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa của đất nước mặt trời mọc.

Lịch sử hình thành của Hatsumode

Nguồn gốc của phong tục này được cho là xuất phát từ Toshigomori, một nghi lễ xuất hiện từ thời Heian (794–1185). Theo truyền thống, người đứng đầu gia đình sẽ đến đền thờ địa phương vào đêm giao thừa để cầu nguyện và chờ đón Toshigami, vị thần được tin rằng sẽ mang đến may mắn và phúc lành cho năm mới. Nghi thức này phản ánh niềm tin của người Nhật đối với mối liên hệ giữa con người, thần linh và thiên nhiên. 

Ý nghĩa của Hatsumode trong đời sống người Nhật

Không chỉ là một hoạt động mang tính tín ngưỡng, mà phong tục này còn thể hiện quan niệm của người Nhật về sự khởi đầu và những mục tiêu trong năm mới. Những lời cầu nguyện trong dịp này thường liên quan đến sức khỏe, gia đình, học tập, công việc và các dự định cá nhân. Bên cạnh giá trị tinh thần, phong tục này còn góp phần duy trì sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình. Đây cũng là dịp để thế hệ trẻ tìm hiểu về các nghi thức truyền thống và tiếp nối những giá trị văn hóa đã được lưu truyền từ lâu đời. 

Những hoạt động đặc trưng trong lễ Hatsumode

Viếng đền, chùa đầu năm để cầu bình an và may mắn

Chuyến ghé thăm đền Thần đạo hoặc chùa Phật giáo đầu tiên sau thời khắc giao thừa được xem là nghi thức quan trọng nhất của Hatsumode. Theo quan niệm truyền thống, đây là dịp để bày tỏ lòng thành kính với thần linh, đồng thời gửi gắm mong muốn về sức khỏe, bình an và sự thuận lợi trong năm mới. Trước khi tiến vào khu vực chính điện, nhiều người dừng chân tại Temizuya để thực hiện nghi thức thanh tẩy truyền thống. Những động tác nhẹ nhàng như rửa tay, súc miệng không chỉ mang ý nghĩa làm sạch cơ thể mà còn như một cách gột bỏ những bộn bề của năm cũ, giúp tâm hồn trở nên thanh thản trước khi gửi lời cầu nguyện đầu năm. 

Sức hấp dẫn của Hatsumode không đơn thuần đến từ yếu tố tín ngưỡng, mà còn nằm ở những giá trị tinh thần sâu sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đối với nhiều gia đình Nhật Bản, đây là khoảnh khắc hiếm hoi mọi người cùng quây quần sau đêm giao thừa, bên nhau đón chào năm mới trong sự ấm áp và gắn kết. Giữa nhịp sống hiện đại không ngừng đổi thay, phong tục ấy vẫn được trân trọng như một sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, lưu giữ những nét đẹp văn hóa đã ăn sâu vào đời sống người dân xứ Phù Tang.

Một số điểm đến linh thiêng để cầu bình an và may mắn cho du khách:

• Meiji Jingu (Tokyo): Đây là địa điểm Hatsumode nổi tiếng nhất Nhật Bản và thường đón lượng khách viếng thăm đầu năm lớn nhất cả nước. Mỗi dịp năm mới, hàng triệu người dân và du khách đến ngôi đền này để cầu bình an, sức khỏe, may mắn và thành công trong công việc. Nhờ vị trí nằm giữa trung tâm Tokyo cùng không gian rộng lớn và trang nghiêm, Meiji Jingu đã trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều người khi tham gia nghi thức viếng đền đầu năm.

• Fushimi Inari Taisha (Kyoto): Là một trong những đền Thần đạo quan trọng nhất của Kyoto, Fushimi Inari Taisha thu hút đông đảo khách hành hương trong dịp này. Ngôi đền nổi tiếng với hàng nghìn cổng torii màu đỏ son và là nơi thờ thần Inari, vị thần gắn liền với sự thịnh vượng và kinh doanh phát đạt. Vì vậy, nhiều người lựa chọn đến đây để cầu tài lộc, công việc thuận lợi và một năm mới nhiều cơ hội. Đây cũng là một trong những địa điểm mang đậm nét văn hóa truyền thống của Nhật Bản mỗi khi năm mới bắt đầu.

• Sumiyoshi Taisha (Osaka): Nằm tại Osaka, Sumiyoshi Taisha là một trong những địa điểm Hatsumode nổi tiếng nhất khu vực Kansai. Với lịch sử lâu đời và vai trò quan trọng trong tín ngưỡng Thần đạo, ngôi đền luôn thu hút lượng lớn người dân đến cầu bình an, sức khỏe và may mắn trong những ngày đầu tháng 1. Không khí nhộn nhịp nhưng vẫn trang nghiêm cùng các nghi lễ truyền thống được duy trì qua nhiều thế hệ đã giúp Sumiyoshi Taisha trở thành điểm đến quen thuộc mỗi dịp năm mới.

Dâng lễ và cầu nguyện cho những điều tốt đẹp

Sau khi dâng lễ và chắp tay cầu nguyện, mỗi người lặng lẽ gửi gắm những mong ước cho năm mới. Có người cầu sức khỏe, có người mong công việc thuận lợi, học hành tiến bộ hay gia đình luôn bình an. Dù lời nguyện cầu khác nhau, tất cả đều chứa đựng niềm hy vọng về một khởi đầu tốt đẹp và những điều may mắn phía trước.

Hơn cả một nghi thức đầu năm, khoảnh khắc đứng trước nơi linh thiêng còn là dịp để mỗi người nhìn lại hành trình đã qua và hướng lòng mình về tương lai. Trong không gian yên bình của đền chùa, những ước vọng giản dị ấy đã góp phần làm nên ý nghĩa sâu sắc và sức sống bền bỉ của truyền thống Hatsumode trong văn hóa Nhật Bản..

Rút quẻ Omikuji để xem vận may đầu năm

Giữa không khí đầu xuân đầy hy vọng, xin quẻ Omikuji là một trải nghiệm được nhiều người Nhật mong đợi trong dịp Hatsumode. Trên những mảnh giấy nhỏ là những lời nhắn gửi về công việc, học tập, sức khỏe hay tình duyên, như một lời động viên nhẹ nhàng dành cho hành trình của năm mới. Dù nhận được quẻ tốt hay chưa như ý, mọi người vẫn đón nhận bằng tâm thế lạc quan, xem đó như một nguồn động lực để bước tiếp với niềm tin và sự quyết tâm.

Những lá quẻ may mắn thường được cất giữ cẩn thận như mang theo một lời chúc bình an bên mình. Ngược lại, các quẻ không thuận lợi sẽ được buộc lại trong khuôn viên đền chùa, gửi gắm mong ước những điều không may sẽ ở lại phía sau. Trong làn gió xuân dịu nhẹ, hình ảnh những dải giấy trắng khẽ đung đưa giữa không gian linh thiêng đã trở thành nét đẹp quen thuộc, gợi lên cảm giác an yên và niềm hy vọng về một năm mới tốt lành.

Mua bùa may mắn Omamori

Bên cạnh việc xin quẻ, nhiều người cũng lựa chọn mang về một lá bùa Omamori như lời cầu chúc cho năm mới. Mỗi chiếc bùa nhỏ gửi gắm một mong ước riêng, từ sức khỏe, học tập, công việc đến tình duyên và bình an. Không chỉ là vật phẩm tâm linh, Omamori còn tượng trưng cho niềm tin và hy vọng đồng hành cùng chủ nhân trong suốt một năm.

Vào dịp Hatsumode, nhiều người sẽ thay bùa cũ bằng bùa mới như một cách khép lại những điều đã qua và đón chào hành trình phía trước. Khoảnh khắc ấy tuy giản dị nhưng chứa đựng niềm mong mỏi về một năm mới an lành, may mắn và trọn vẹn hơn.

Viết điều ước lên bảng gỗ Ema

Bên cạnh việc xin quẻ hay nhận bùa hộ mệnh, nhiều người còn chọn viết điều ước lên những tấm bảng gỗ Ema. Trên từng nét chữ là những hy vọng giản dị nhưng chân thành về sức khỏe, thành công, hạnh phúc hay bình an cho gia đình. Đó không chỉ là lời cầu nguyện gửi đến thần linh mà còn là cách mỗi người tự nhắc mình về những điều muốn hướng tới trong năm mới.

Khi được treo lại trong khuôn viên đền, hàng nghìn tấm Ema tạo nên một khung cảnh đầy cảm xúc, nơi vô số ước nguyện cùng hội tụ dưới bầu trời đầu xuân. Mỗi tấm bảng là một câu chuyện nhỏ, góp phần tạo nên nét đẹp văn hóa giàu ý nghĩa và niềm hy vọng của người Nhật mỗi dịp năm mới.

Xem thêm: Khám Phá Toyama Nhật Bản: Thiên nhiên, văn hóa và ẩm thực

Các món ăn nên trải nghiệm trong dịp này

Takoyaki – Món ăn đường phố được yêu thích

Takoyaki là món bánh bạch tuộc nổi tiếng của Nhật Bản và thường xuất hiện tại các lễ hội hoặc sự kiện đông người. Những viên bánh nóng hổi với lớp vỏ giòn nhẹ bên ngoài, nhân bạch tuộc bên trong cùng sốt đặc trưng và cá bào tạo nên hương vị hấp dẫn. Đây là món ăn được nhiều người lựa chọn khi tham gia các hoạt động đầu xuân.

Taiyaki – Bánh cá tượng trưng cho may mắn

Taiyaki là loại bánh nướng có hình cá tráp biển, loài cá được xem là biểu tượng của sự may mắn và thịnh vượng trong văn hóa Nhật Bản. Bên trong bánh thường là nhân đậu đỏ, kem custard hoặc chocolate. Không chỉ là món ăn vặt phổ biến, Taiyaki còn mang ý nghĩa cầu chúc những điều tốt đẹp trong năm mới.

Mochi – Món ăn không thể thiếu trong năm mới Nhật Bản

Mochi là một trong những món ăn gắn liền với các dịp lễ truyền thống tại Nhật Bản, đặc biệt là Tết và Hatsumode. Được làm từ gạo nếp giã nhuyễn, Mochi tượng trưng cho sự gắn kết, trường thọ và may mắn. Nhiều gia đình Nhật Bản chuẩn bị Mochi trong những ngày đầu năm như một phần quan trọng của văn hóa đón năm mới.

Kinh nghiệm tham gia Hatsumode dành cho khách du lịch

Để có trải nghiệm Hatsumode trọn vẹn như người Nhật, du khách nên tìm hiểu trước về phong tục, nghi thức và những lưu ý quan trọng khi đến đền, chùa trong dịp đầu năm. Một chút chuẩn bị sẽ giúp chuyến đi thêm ý nghĩa và đáng nhớ:

• Tìm hiểu quy tắc ứng xử tại đền, chùa trước khi tham quan: Mỗi đền Thần đạo và chùa Phật giáo tại Nhật Bản đều có những quy định riêng liên quan đến việc hành lễ, cầu nguyện và tham quan. Việc tìm hiểu trước các nguyên tắc cơ bản sẽ giúp du khách tránh những hành động không phù hợp, đồng thời thể hiện sự tôn trọng đối với văn hóa và tín ngưỡng địa phương.

• Chuẩn bị cho tình trạng đông đúc trong những ngày đầu năm: Hatsumode là một trong những hoạt động truyền thống quan trọng nhất tại đây nên nhiều đền, chùa nổi tiếng thường đón lượng khách rất lớn từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 1. Du khách nên sắp xếp lịch trình hợp lý, đến sớm hoặc lựa chọn thời gian ngoài giờ cao điểm để có trải nghiệm thuận tiện và thoải mái hơn.

• Mang theo tiền mặt để tham gia các hoạt động truyền thống: Dù thanh toán không tiền mặt ngày càng phổ biến, nhiều đền và chùa vẫn ưu tiên sử dụng tiền mặt cho các hoạt động như dâng lễ, xin quẻ Omikuji, mua bùa Omamori hoặc bảng gỗ Ema. Chuẩn bị sẵn một khoản tiền nhỏ sẽ giúp du khách thuận tiện hơn trong quá trình tham quan.

• Chú ý quy định về chụp ảnh và quay phim: Một số khu vực trong đền, chùa có thể hạn chế hoặc cấm chụp ảnh nhằm đảm bảo sự trang nghiêm của không gian thờ tự. Trước khi sử dụng máy ảnh hoặc điện thoại, du khách nên quan sát các biển hướng dẫn hoặc hỏi nhân viên để tránh vi phạm quy định.

• Tuân thủ hướng dẫn khi tham gia các nghi thức truyền thống: Nếu muốn thử trải nghiệm rửa tay tại Temizuya, xin quẻ Omikuji hay viết điều ước lên bảng gỗ Ema, du khách nên quan sát cách người dân địa phương thực hiện hoặc làm theo hướng dẫn được đặt tại đền, chùa. Điều này giúp trải nghiệm trở nên trọn vẹn và đúng với ý nghĩa văn hóa của Hatsumode.

• Kết hợp khám phá văn hóa và ẩm thực địa phương: Bên cạnh các nghi lễ tâm linh, khu vực quanh đền và chùa thường có nhiều gian hàng bán đồ ăn truyền thống như Oden, Takoyaki, Yakisoba hoặc Amazake. Đây là cơ hội để du khách trải nghiệm không khí năm mới đặc trưng và hiểu rõ hơn về văn hóa Nhật Bản.

Nếu ghé thăm Nhật Bản vào những ngày đầu tháng năm, Hatsumode là trải nghiệm văn hóa đáng để đưa vào lịch trình. Không chỉ được hòa mình vào không khí đón năm mới của người dân địa phương. Du khách còn có cơ hội khám phá các ngôi đền, chùa nổi tiếng, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tìm hiểu những phong tục đã được lưu truyền qua nhiều thế kỷ. Đây là một trong những hoạt động giúp chuyến đi trở nên ý nghĩa hơn, đồng thời mang đến góc nhìn chân thực về đời sống và văn hóa của xứ sở hoa anh đào. Saigontimes Travel sẽ đồng hành cùng bạn để có một hành trình thuận tiện và trọn vẹn hơn.