Sukhothai: Hành Trình Về Lại Cố Đô Cổ Kính Của Thái Lan

Từng là kinh đô đầu tiên của vương quốc Thái Lan, Sukhothai lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử qua những ngôi chùa cổ, tượng Phật và công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa Thái truyền thống. Không chỉ nổi tiếng với Công viên Lịch sử được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, vùng đất này còn gắn liền với nghệ thuật Phật giáo, nghề gốm Sangkhalok và lễ hội Loy Krathong. Nếu muốn tìm hiểu một khía cạnh khác của đất nước chùa Vàng trong hành trình tour Thái Lan, hãy cùng khám phá những giá trị lịch sử, văn hóa và kinh nghiệm tham quan Sukhothai qua bài viết dưới đây.

Sukhothai - Cố đô thanh bình và nguồn cội văn hóa Thái Lan

Nằm ở miền Bắc Thái Lan, cách Bangkok khoảng 430 km về phía Bắc, Sukhothai từng là kinh đô của một trong những vương quốc đầu tiên của người Thái. Vương quốc Sukhothai hình thành vào năm 1238 và phát triển hưng thịnh trong khoảng thế kỷ XIII – XIV, đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển của lịch sử, văn hóa và nghệ thuật Thái Lan. Tên gọi Sukhothai thường được hiểu là “Bình minh của Hạnh phúc”, gợi nhắc về thời kỳ khởi đầu của một vương quốc độc lập.

Dấu ấn nổi bật nhất của thời kỳ này được lưu giữ tại Công viên Lịch sử Sukhothai – quần thể di tích được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1991. Khu vực này tập trung hàng trăm dấu tích đền chùa, bảo tháp và tượng Phật cổ, phản ánh sự phát triển của Phật giáo cũng như nghệ thuật kiến trúc dưới thời vương quốc Sukhothai. Những công trình còn lại không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn cho thấy diện mạo của một trung tâm chính trị và tôn giáo quan trọng trong quá khứ.

Khác với nhịp sống sôi động tại Bangkok, Sukhothai mang không gian trầm lắng với những khu di tích cổ nằm giữa cảnh quan rộng mở. Đây là điểm đến phù hợp với du khách muốn tìm hiểu lịch sử hình thành đất nước Thái Lan, khám phá nghệ thuật Phật giáo và trải nghiệm những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế kỷ.

Những nét văn hóa đặc trưng của cố đô Sukhothai

Không chỉ được biết đến là kinh đô đầu tiên của người Thái, vùng đất này còn là nơi hình thành nhiều giá trị văn hóa có ảnh hưởng đến Thái Lan ngày nay. Trong thời kỳ hưng thịnh, đời sống tín ngưỡng, nghệ thuật và nghề thủ công phát triển mạnh mẽ, để lại những dấu ấn riêng vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tìm hiểu những nét văn hóa này cũng là cách để hiểu vì sao vùng đất này lại giữ vị trí quan trọng trong lịch sử và đời sống tinh thần của người Thái.

Phật giáo và nghệ thuật tạo tượng

Dưới thời Sukhothai, Phật giáo Nguyên thủy phát triển mạnh mẽ và trở thành tôn giáo giữ vai trò chủ đạo. Các vị vua đề cao tư tưởng trị quốc theo Phật pháp, đưa chùa chiền trở thành trung tâm giáo dục và kết nối cộng đồng từ cung đình đến làng xã. Tinh thần Phật giáo ấy đã ảnh hưởng trực tiếp đến nghệ thuật điêu khắc, đánh dấu thời kỳ phát triển rực rỡ của nghệ thuật điêu khắc Phật giáo. Tượng Phật thời này mang phong cách thanh thoát và mềm mại đặc trưng với khuôn mặt trái xoan thanh tú, ánh mắt khép hờ, nụ cười nhẹ nhàng cùng áo cà sa mỏng ôm theo đường nét cơ thể. Trên đỉnh đầu tượng thường có hình ngọn lửa vươn cao, tượng trưng cho trí tuệ và sự giác ngộ.

Một trong những hình tượng tiêu biểu của thời kỳ này là tượng Phật bước đi, thể hiện Đức Phật trong tư thế một chân bước về phía trước, một tay buông tự nhiên và tay còn lại giơ lên thực hiện thủ ấn. Khác với tư thế ngồi hay đứng nghiêm nghị thường thấy, hình tượng này tạo cảm giác chuyển động uyển chuyển nhưng vẫn giữ được vẻ trang nghiêm, trở thành một trong những dấu ấn tiêu biểu của nghệ thuật Phật giáo Thái Lan.

Nghề gốm Sangkhalok - Di sản thủ công truyền thống

Sangkhalok, hay còn gọi là gốm Sawankhalok, là dòng gốm sứ tráng men gắn liền với vương quốc Sukhothai từ thế kỷ XIII đến XVI. Nghề gốm này phát triển nhờ sự kết hợp giữa kỹ thuật bản địa và ảnh hưởng từ gốm sứ Trung Hoa. Một trong những dòng sản phẩm tiêu biểu của gốm Sangkhalok là gốm men ngọc với sắc xanh lục nhạt hoặc xanh ngọc bích, nổi bật nhờ kỹ thuật khắc chìm các họa tiết hoa sen, chim muông hoặc hình tượng thủy sinh trực tiếp lên xương gốm trước khi phủ men. Bên cạnh dòng men ngọc và các đồ dùng sinh hoạt như bát, đĩa, bình, nghệ gốm Sangkhalok còn chế tác các pho tượng nhỏ cùng nhiều chi tiết trang trí trên mái đền chùa

Vào thời kỳ này, gốm Sangkhalok trở thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng, xuất hiện ở nhiều quốc gia trong khu vực và cả Nhật Bản. Ngày nay, những hiện vật còn lại không chỉ phản ánh kỹ nghệ tinh xảo mà còn là minh chứng cho vai trò văn hóa và thương mại của địa phương trong lịch sử. 

Lễ hội Loy Krathong và nét đẹp văn hóa địa phương

Lễ hội Loy Krathong không chỉ là một lễ hội ánh sáng mà còn mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, bởi nơi đây được xem là cái nôi khai sinh ra truyền thống này. Theo truyền thuyết, nàng Nang Noppamas dưới thời này là người đầu tiên sáng tạo ra chiếc hoa đăng bằng lá chuối, mở đầu cho phong tục thả đèn trên mặt nước để tạ ơn và tạ lỗi với Mẹ Nước.

Lễ hội thường diễn ra vào tháng 11 dương lịch. Vào dịp này, Công viên Lịch sử được thắp sáng bởi hàng ngàn chiếc hoa đăng mang theo nến, hoa tươi và lời cầu nguyện được thả xuống các hồ nước cổ quanh Wat Mahathat và Wat Sa Si. Ánh sáng lung linh phản chiếu trên nền đền tháp rêu phong tạo nên một không gian vừa cổ kính, vừa linh thiêng.

Bên cạnh nghi thức thả hoa đăng, lễ hội tại nơi đây còn thu hút du khách nhờ hàng loạt hoạt động văn hóa đặc sắc:

• Show diễn âm thanh và ánh sáng: Tái hiện lịch sử hoàng kim của vương quốc bằng nghệ thuật ánh sáng hiện đại kết hợp múa cổ truyền ngay tại sân đền cổ.

• Cuộc thi sắc đẹp Nang Noppamas: Tôn vinh vẻ đẹp dịu dàng của người phụ nữ Thái Lan, gắn liền với hình ảnh người thiếu nữ trong truyền thuyết khởi nguồn lễ hội.

• Khu chợ cổ: Tái hiện không khí thị trấn xưa với người dân khoác lên mình trang phục truyền thống, bày bán các món ăn đặc sản địa phương và đồ thủ công tinh xảo.

• Thời gian: Tháng 11 dương lịch hằng năm.

• Địa điểm: Công viên Lịch sử, tập trung quanh khu vực Wat Mahathat và Wat Sa Si.

Khám phá Công viên Lịch sử Sukhothai - Quần thể di tích cố đô

Nằm giữa khu vực cố đô, Công viên Lịch sử tập trung nhiều ngôi chùa cổ với quy mô và phong cách kiến trúc khác nhau. Mỗi công trình đều có những nét riêng, từ các bảo tháp mang dấu ấn Phật giáo đến những ngôi đền chịu ảnh hưởng của kiến trúc Khmer. Đây cũng là những điểm tham quan giúp du khách hình dung rõ hơn về diện mạo của kinh đô xưa.

Chùa Wat Mahathat - Trung tâm Phật giáo của vương quốc cổ

Chùa Wat Mahathat (Chùa Xá Lợi Lớn), nằm ngay trung tâm Công viên Lịch sử và được xem là ngôi đền hoàng gia quan trọng bậc nhất của vương quốc cổ. Tên gọi “Mahathat” mang ý nghĩa là nơi lưu giữ xá lợi của Đức Phật, điều này khiến ngôi chùa trở thành trung tâm tôn giáo và tín ngưỡng của vương quốc. Cũng chính vì vị thế linh thiêng đó, Wat Mahathat được lựa chọn làm nơi diễn ra các nghi lễ hoàng gia trọng đại. Wat Mahathat nổi bật với tháp xá lợi trung tâm mang hình nụ sen là công trình tiêu biểu của nghệ thuật Sukhothai. Bao quanh tháp chính là tám tháp vệ tinh: bốn tháp đặt ở bốn góc mang ảnh hưởng Sri Lanka, và bốn tháp nằm ở bốn hướng chính với phong cách Khmer.  

Không gian quần thể rộng lớn của chùa còn có các dãy sảnh điện với hàng cột đá ong sừng sững, cùng hàng trăm bảo tháp nhỏ rải khắp khu vực. Đây là minh chứng cho quy mô đồ sộ và vai trò trung tâm của ngôi chùa trong đời sống tinh thần thời bấy giờ. Ngoài ra, nơi đây còn lưu giữ nhiều tượng Phật cổ quý giá, nổi bật nhất là hai tượng Phật đứng Attharot cao hơn 12 mét đặt ở hai bên tháp chính, thể hiện phong cách điêu khắc thanh thoát và trang nghiêm đặc trưng của thời kỳ này.

Wat Si Chum - Chiêm ngưỡng tượng Phật ngồi khổng lồ

Wat Si Chum nằm ở khu vực phía Bắc của Công viên Lịch sử, cách khu trung tâm khoảng 1,5 km. Ngôi đền gây ấn tượng mạnh với du khách nhờ bức tượng Phật ngồi Phra Achana khổng lồ với chiều cao 11,3 mét gần như chiếm trọn không gian bên trong chính điện. Điểm đặc biệt của Wat Si Chum là cách bố trí tượng Phật trong một khối điện gạch vuông vức, tường dày bao quanh. Thay vì làm cửa ra vào rộng mở ở mặt tiền, kiến trúc sư xưa đã thiết kế một lối đi cao và hẹp dạng khe nứt xuyên qua bức tường dày. Đứng từ khoảng sân bên ngoài nhìn vào qua khe hẹp này, du khách sẽ chỉ thấy hé lộ phần khuôn mặt và bờ vai trầm mặc của Đức Phật.

Khi tiến lại sát lối vào, quy mô đồ sộ của bức tượng mới hiện ra trọn vẹn. Du khách có thể đứng ngay dưới chân tượng để cảm nhận sự đối lập rõ rệt về tỉ lệ không gian, đồng thời chiêm ngưỡng bàn tay phải duỗi thẳng với các ngón tay thuôn dài phủ vàng lá tỉ mỉ 

Wat Si Sawai - Dấu ấn kiến trúc Khmer cổ

Wat Si Sawai nằm trong khu vực trung tâm của Công viên Lịch sử, chỉ cách Wat Mahathat một đoạn ngắn về phía nam. Khác với phần lớn các công trình Phật giáo được xây dựng sau này, nơi đây mang dấu ấn rõ rệt của kiến trúc Khmer cổ, đánh dấu giai đoạn lịch sử trước khi vương quốc Sukhothai hình thành. Ngôi đền được khởi công vào cuối thế kỷ 12 hoặc đầu thế kỷ 13, ban đầu là đền thờ Ấn Độ giáo dành cho thần Vishnu và Shiva. Đến thế kỷ 14, cùng với sự lan tỏa của Phật giáo Nguyên thủy, người Thái đã cải tạo công trình thành chùa Phật giáo và xây bổ sung các tòa điện phía trước để phục vụ việc hành lễ.

Điểm nhận diện nổi bật của Wat Si Sawai là ba tháp Prang bằng đá ong, mang phong cách Lopburi chịu ảnh hưởng từ kiến trúc Angkor. Tháp trung tâm cao khoảng 15 mét, hai tháp hai bên thấp hơn tạo nên bố cục đối xứng. Ghé thăm ngôi đền, du khách có thể dễ dàng nhận ra sự giao thoa văn hóa ngay trên kết cấu công trình: phần chân tháp giữ nguyên chất liệu đá ong Khmer thô ráp, trong khi phần đỉnh trang trí phía trên được người Thái đắp thêm gạch vữa với các hoa văn tinh xảo mang nét ảnh hưởng từ đồ gốm nhà Nguyên.

Xem thêm: Công viên Lumpini - “Lá phổi xanh” giữa lòng Bangkok

Hướng dẫn di chuyển đến Công viên Lịch sử Sukhothai

Công viên Lịch sử nằm tại khu phố cổ, cách trung tâm thành phố mới khoảng 12 km. Từ Bangkok hoặc Chiang Mai, du khách có thể đi xe khách đến địa phương rồi tiếp tục di chuyển vào khu di tích. Ngoài ra, từ Bangkok còn có lựa chọn đi máy bay hoặc tàu hỏa kết hợp xe khách

Chặng 1: Di chuyển từ Bangkok hoặc Chiang Mai đến Sukhothai

Từ Bangkok hoặc Chiang Mai, du khách có thể đến địa phương bằng xe khách hoặc máy bay. Trong đó, xe khách là phương án tiết kiệm, còn máy bay phù hợp với người muốn rút ngắn thời gian đi lại

• Từ Bangkok bằng máy bay: Bay từ sân bay Suvarnabhumi đến sân bay Sukhothai, sau đó đặt xe đưa đón hoặc taxi đến khu phố cổ. Nếu chọn chuyến bay đến Phitsanulok, du khách cần đi xe khách thêm khoảng 1-1,5 tiếng để đến địa phương.

• Từ Bangkok bằng tàu hỏa: Đi tàu từ ga Krung Thep Aphiwat đến ga Phitsanulok. Sau khi xuống tàu, di chuyển đến bến xe Phitsanulok để bắt xe khách đi Sukhothai.

• Từ Bangkok bằng xe khách: Đến Bến xe phía Bắc Bangkok, mua vé đi Sukhothai. Một số chuyến có điểm dừng gần Công viên Lịch sử, và một số chuyến khác đưa khách đến bến xe ở thành phố mới. Vì vậy, nên kiểm tra điểm trả khách trước khi đặt vé.

• Từ Chiang Mai: Đến bến xe Arcade, bắt xe khách đi Sukhothai. Khi mua vé, nên hỏi chuyến xe có dừng tại khu phố cổ hay không để hạn chế việc đổi phương tiện.

Dưới đây là bảng tổng hợp thông tin di chuyển từ Bangkok và Chiang Mai:

Chặng 2: Từ thành phố mới đến Công viên Lịch sử Sukhothai

Nếu xe khách trả khách tại bến xe Sukhothai ở thành phố mới, du khách cần đi thêm khoảng 12 km để đến công viên. Các phương tiện phổ biến gồm:

• Songthaew: Có thể đón xe tại các điểm phục vụ tuyến phố mới - phố cổ, gồm khu vực bến xe và đường chính trong thành phố. Xe đưa khách đến gần lối vào Công viên Lịch sử. Đây là phương án tiết kiệm nhất.

• Tuk-tuk: Phù hợp với người mang nhiều hành lý hoặc muốn đi thẳng đến công viên. Nên thống nhất giá với tài xế trước khi lên xe.

• Xe máy tự lái: Phù hợp nếu muốn chủ động đi lại giữa thành phố mới, khu phố cổ và các điểm tham quan xung quanh.

Dưới đây là bảng tổng hợp thông tin về thời gian và chi phí của các phương tiện như: Songthaew, Tuk-tuk, Xe máy tự lái

Kinh nghiệm du lịch dành cho du khách

Để chuyến tham quan thuận tiện hơn, du khách nên tìm hiểu trước về thời tiết, thời gian mở cửa và những quy định tại khu di tích. Một vài kinh nghiệm dưới đây sẽ giúp bạn chủ động sắp xếp lịch trình và chuẩn bị phù hợp cho hành trình khám phá cố đô.

Thời điểm lý tưởng trong năm để đến Sukhothai

Thời điểm thích hợp nhất để ghé thăm địa phương là từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Đây là giai đoạn mùa khô, thời tiết tương đối dễ chịu, ít mưa và có nắng nhẹ, rất thuận lợi cho việc đạp xe hay đi bộ khám phá các quần thể di tích ngoài trời. Đặc biệt, giữa tháng 11 thường diễn ra Lễ hội Loy Krathong - một trong những sự kiện văn hóa quy mô nhất trong năm. Vào lúc này, các hồ nước quanh đền cổ được thắp sáng bởi hàng ngàn chiếc hoa đăng thả trên mặt nước, thu hút nhiều du khách đến để trải nghiệm.

Ngược lại, từ tháng 3 đến tháng 5 là cao điểm mùa nắng nóng với nhiệt độ tăng rất cao, việc di chuyển giữa các khoảng sân gạch đá ong ngoài trời dễ gây mất sức. Tháng 6 đến tháng 10 thường xuất hiện những cơn mưa rào bất chợt và độ ẩm cao, có thể làm gián đoạn lịch trình tham quan.

Những lưu ý khi tham quan các ngôi chùa và di tích cổ

Công viên Lịch sử có diện tích rộng, nhiều công trình nằm ngoài trời và vẫn mang ý nghĩa tín ngưỡng đối với người dân địa phương. Vì vậy, khi tham quan các ngôi chùa và di tích cổ, du khách nên lưu ý một số điều sau.

• Trang phục lịch sự: Nên mặc áo có tay, quần hoặc váy dài qua đầu gối khi tham quan các khu vực thờ Phật. Ưu tiên giày thể thao hoặc dép có quai hậu để thuận tiện đi bộ.

• Tôn trọng tượng Phật: Không leo trèo, ngồi lên bệ tượng hoặc tạo dáng phản cảm khi chụp ảnh. Giữ trật tự tại những khu vực có người đang cầu nguyện, hành lễ.

• Bảo vệ công trình cổ: Không chạm tay vào tượng Phật, phù điêu hoặc các chi tiết trang trí. Tránh leo lên tường gạch, bảo tháp và chỉ đi theo những lối tham quan được cho phép.

• Sắp xếp thời gian hợp lý: Nên bắt đầu tham quan vào sáng sớm hoặc cuối buổi chiều để tránh nắng gắt. Nếu muốn ghé thăm nhiều ngôi chùa, du khách có thể thuê xe đạp tại khu vực gần cổng công viên để tiết kiệm thời gian đi lại.

• Chuẩn bị vật dụng cá nhân: Mang theo nước uống, mũ và kem chống nắng vì nhiều khu vực ít bóng râm. Vào mùa mưa, cần chú ý các bậc thềm và nền gạch cổ có thể trơn trượt.

• Kiểm tra giá vé và giờ mở cửa: Công viên Lịch sử Sukhothai mở cửa hằng ngày, từ 06:30-19:30, riêng thứ Bảy có thể kéo dài đến 21:00 để phục vụ tham quan các di tích được chiếu sáng. Giá vé tham khảo dành cho khách nước ngoài là 120-200 Baht (~96.0000-160.000VNĐ) tùy từng khu. Vì vậy, du khách nên kiểm tra giờ hoạt động của từng khu và mua vé phù hợp với lịch trình tham quan.

Sukhothai không chỉ lưu giữ những công trình kiến trúc từ thời vương quốc cổ mà còn phản ánh sự phát triển của Phật giáo, nghề gốm truyền thống và các phong tục văn hóa Thái Lan. Hy vọng những thông tin về các điểm tham quan, cách di chuyển và kinh nghiệm du lịch trong bài viết sẽ giúp du khách chuẩn bị lịch trình phù hợp hơn. Đừng quên theo dõi Saigontimes Travel để cập nhật thêm những thông tin hữu ích cho hành trình khám phá Thái Lan.